نروژ استفاده از هوش مصنوعی مولد را در مدارس ابتدایی ممنوع میکند
دولت نروژ تصمیم گرفته استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد را در مدارس ابتدایی این کشور عملاً ممنوع کند و همزمان برای مقاطع بالاتر نیز محدودیتهایی تازه در نظر بگیرد. این سیاست از ابتدای سال تحصیلی جدید در اواخر ماه اوت اجرا میشود و بر اساس آن، دانشآموزان پایههای اول تا هفتم، یعنی کودکان ۶ تا ۱۳ ساله، بهطور کلی اجازه استفاده از این ابزارها را در مدرسه نخواهند داشت.
نخستوزیر نروژ، یوناس گار استوره، در توضیح این تصمیم گفته است مهمترین وظیفه مدرسه آن است که کودکان خواندن، نوشتن و ریاضی را یاد بگیرند. او هشدار داد استفاده غیرانتقادی از هوش مصنوعی میتواند باعث شود دانش آموزان برخی از گامهای ضروری فرایند یادگیری را کنار بگذارند. به گفته استوره، افت نتایج آموزشی از حدود سال ۲۰۱۵ آغاز شده و گوشیهای هوشمند، نمایشگرها و الگوریتمها در این روند بیتأثیر نبودهاند.
مطابق چارچوب تازه، در دوره متوسطه اول، یعنی برای دانشآموزان ۱۴ تا ۱۶ ساله، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی کاملاً ممنوع نیست اما فقط با احتیاط و تحت نظارت مجاز خواهد بود. در مقابل برای دانشآموزان بزرگتر، رویکرد دولت بر آموزش استفاده درست از این فناوری متمرکز است. به این ترتیب سیاست جدید نروژ میان گروههای سنی مختلف تفاوت قائل میشود و تلاش دارد محدودیت را با آموزش هدفمند ترکیب کند.
دولت نروژ همزمان در حال آمادهسازی قانونی است که شهرداریها را ملزم میکند مواد آموزشی فیزیکی را در مدارس فراهم کنند؛ اقدامی که عملاً به بازگشت کتابهای بیشتر به کلاسهای درس منجر خواهد شد. استوره گفته دولتهای قبلی سهم بیش از اندازهای برای رسانههای دیجیتال قائل شده بودند. نروژ پیش از این نیز استفاده از گوشی هوشمند در مدارس را ممنوع کرده، اختیارات معلمان در کلاس را افزایش داده و در حال برنامهریزی برای ممنوعیت شبکههای اجتماعی برای کودکان زیر ۱۶ سال است.
نگرانی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر یادگیری فقط به نروژ محدود نمیشود. پژوهشگران سوئدی از سال ۲۰۲۴ رابطه میان استفاده از هوش مصنوعی و توانایی یادگیری دانشآموزان را بررسی کردهاند و نتیجه این مطالعات، هم فرصتها و هم ریسکهای این فناوری را نشان داده است. همین فضای محتاطانه باعث شده برخی کشورها نیز به سمت تنظیمگری سختگیرانهتر بروند؛ بهویژه در حوزه تکالیف درسی، سن استفاده و نحوه بهکارگیری ابزارهای مولد در آموزش.
ژاپن در سال ۲۰۲۳ دستورالعملی منتشر کرد که در آن بر لزوم احتیاط ویژه درباره کودکان زیر ۱۳ سال تأکید شده بود و تکالیف مدرسهای تولیدشده با هوش مصنوعی نیز مصداق تقلب دانسته میشد. در ایالات متحده هم یک دادگاه در سال ۲۰۲۴ رأی داد مدارس میتوانند استفاده بدون مجوز از هوش مصنوعی را مشمول تنبیه قرار دهند. همچنین دانشکده حقوق UC Berkeley از تابستان ۲۰۲۶ استفاده از هوش مصنوعی را تقریباً در همه تکالیف نمرهدار ممنوع میکند و فقط برای پژوهش مجاز میداند.
در مقابل همه کشورها مسیر محدودسازی را انتخاب نکردهاند. امارات متحده عربی اعلام کرده از سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۵ هوش مصنوعی را از مهدکودک تا پایه دوازدهم به درسی اجباری تبدیل میکند. در آلمان نیز کنفرانس وزیران آموزش خواستار ادغام هوش مصنوعی در کلاسهای درس شده و ایده ممنوعیت آن را غیرواقعبینانه و غیرقابل دفاع توصیف کرده است. به این ترتیب، تصمیم نروژ بخشی از یک شکاف بزرگتر در سیاستگذاری آموزشی جهان درباره نقش AI در مدرسهها به شمار میرود.
