معماری Zen 7 آخرین ایستگاه AM5؛ ای‌ام‌دی احتمالا با Zen 8 به سوکت AM6 مهاجرت می‌کند

بر اساس اطلاعات منتشرشده معماری Zen 7 احتمالاً آخرین نسل از پردازنده‌های دسکتاپ رایزن خواهد بود که روی سوکت AM5 عرضه می‌شود و پس از آن AMD با Zen 8 به پلتفرم AM6 مهاجرت خواهد کرد. این تغییر می‌تواند هم‌زمان با پشتیبانی بومی از حافظه DDR6 و رابط PCIe 6.0 انجام شود. در نتیجه، برنامه تمدید پشتیبانی AMD از AM5 تا سال ۲۰۲۹ با زمان‌بندی معرفی Zen 7 هم‌خوانی دارد و این معماری می‌تواند پایان‌بخش عمر این سوکت باشد.

سوکت AM5 نخستین بار در سال ۲۰۲۲ معرفی شد و تاکنون میزبان سه نسل از پردازنده‌های رایزن بوده. این مسیر با رایزن ۷۰۰۰ Raphael آغاز شد، سپس رایزن ۸۰۰۰جی Hawk Point به بازار آمد و پس از آن رایزن ۹۰۰ Granite Ridge عرضه شد. گام بعدی AMD نیز خانواده Zen 6 Olympic Ridge خواهد بود که قرار است افزایش تعداد هسته‌ها، فرکانس کاری، حافظه کش و بهبودهای معماری را با بهره‌گیری از فناوری ساخت پیشرفته‌تر به همراه داشته باشد.

ای‌ام‌دی در رویداد Advancing AI 2026 برای نخستین بار به معماری‌های Zen 7 و Zen 8 اشاره کرد و هم‌زمان اعلام شد که پشتیبانی از سوکت AM5 تا ۲۰۲۹ ادامه خواهد داشت. این شرکت هنگام معرفی AM5 وعده پشتیبانی تا ۲۰۲۵ را داده بود سپس آن را به ۲۰۲۷ افزایش داد و اکنون بازه زمانی را تا ۲۰۲۹ تمدید کرده است. به گفته دیوید مک‌آفی، AMD اطمینان دارد که اکوسیستم حافظه و محصولات آینده امکان ادامه حیات این پلتفرم را فراهم می‌کنند.

برنامه زمانی فعلی نشان می‌دهد Zen 7 احتمالاً در سال ۲۰۲۸ ابتدا برای پردازنده‌های سروری عرضه خواهد شد و نسخه دسکتاپ آن، مشابه روند Zen 6، با فاصله‌ای نزدیک به دو سال وارد بازار می‌شود. از آنجا که پردازنده‌های سروری Zen 6 امسال معرفی می‌شوند و مدل‌های دسکتاپ آن اوایل سال آینده از راه می‌رسند، انتظار می‌رود پردازنده‌های Ryzen مبتنی بر Zen 7 حدود سال ۲۰۲۹ روانه بازار شوند.

برای Zen 7، این شرکت به استفاده از فناوری ساخت نسل جدید TSMC A16 یا A14 یا ترکیبی از هر دو همراه با پشتیبانی از ACE همچنین این معماری از فناوری‌های حافظه نسل جدید مانند MRDIMM و LPDDR پشتیبانی خواهد کرد. با این حال وضعیت DDR6 همچنان مبهم است، زیرا خانواده سروری نسل هفتم EPYC Florence همچنان بر پایه سوکت‌های SP7 و SP8 با پشتیبانی از DDR5 توسعه می‌یابد.

بر همین اساس احتمال می‌رود منظور AMD از حافظه‌های نسل بعد در Zen 7، استفاده از ماژول‌های MRDIMM با سرعت ۱۷٬۶۰۰ مگاترنسفر بر ثانیه و LPDDR5X با سرعت بیش از ۱۲ گیگاترنسفر بر ثانیه باشد، نه مهاجرت به DDR6. اگر کنترلر حافظه DDR5 در Zen 7 حفظ شود حضور این معماری روی AM5 تقریباً قطعی خواهد بود و استفاده هم‌زمان از کنترلرهای DDR5 و DDR6 نیز بعید به نظر می‌رسد.

شرکت AMD پیش‌تر اعلام کرده بود تنها زمانی به سوکت جدید مهاجرت می‌کند که جهشی مهم در فناوری‌های حافظه یا ورودی‌وخروجی رخ دهد؛ موضوعی که با ورود DDR6 و PCIe 6.0 محقق خواهد شد. هرچند PCIe 6.0 هم‌اکنون در پردازنده‌های سروری نسل ششم EPYC روی سوکت‌های SP7 و SP8 حضور دارد، اما AMD می‌تواند پیش از مهاجرت به AM6، قابلیت‌های این استاندارد را به شکلی محدود به AM5 نیز بیاورد.

با وجود این، مزیت عملی PCIe 6.0 برای کاربران عادی در کوتاه‌مدت چندان چشمگیر نخواهد بود. هنوز چند سال تا عرضه گسترده SSDهای مبتنی بر این استاندارد باقی مانده و افزایش کارایی نیز احتمالاً مشابه جهش محدود PCIe 4.0 به PCIe 5.0 خواهد بود. حتی اگر کارت‌های گرافیک آینده از PCIe 6.0 پشتیبانی کنند، پهنای باند PCIe 5.0 همچنان برای اغلب کاربردها کافی ارزیابی می‌شود.

نقشه راه منتشرشده همچنین نشان می‌دهد پس از رایزن ۹۰۰، خانواده رایزن ۱۰۰۰۰ مبتنی بر Zen 6 در نیمه نخست ۲۰۲۷ برای AM5 عرضه خواهد شد و پس از آن رایزن ۲۰۰۰۰ بر پایه Zen 7 احتمالاً در نیمه نخست ۲۰۲۹ از راه می‌رسد. در ادامه نیز سری ۳۰۰۰۰ مبتنی بر Zen 8 از سال ۲۰۳۰ به بعد با سوکت AM6، پشتیبانی از DDR6 و PCIe 6.0 معرفی خواهد شد؛ تغییری که احتمالاً هم‌زمان با مهاجرت خانواده سروری نسل هشتم EPYC Ravenna به پلتفرم جدید خواهد بود.

ای‌ام‌دی با ادامه پشتیبانی چندساله از سوکت AM5، رویکردی متفاوت نسبت به تعویض مداوم پلتفرم‌ها در پیش گرفته است. این سیاست، امکان استفاده از چند نسل پردازنده روی یک سوکت را برای کاربران فراهم می‌کند و در صورت تحقق برنامه فعلی، Zen 7 به‌عنوان آخرین معماری این خانواده روی AM5، پایان‌بخش یکی از طولانی‌ترین دوره‌های پشتیبانی از یک پلتفرم دسکتاپ در تاریخ Ryzen خواهد بود.

منبع