سونامیهای از گدازه و اقیانوس مذاب؟ این بخشی از سیاره فراخورشیدی Cancri Ae 55 است
ستارهشناسان اخیراً با انجام شبیهسازیهای دقیق روی یک سیارهٔ فراخورشیدی بسیار نزدیک به ستارهٔ میزبانش، به پدیدهای غیرمنتظره رسیدند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که نزدیکی شدید سیاره به ستاره باعث شکلگیری سونامیهای گدازهای روی سطح آن شده است؛ امواجی آتشین که مستقیماً از شرایط مداری و حرارتی خاص این جهان ناشناخته ناشی میشوند و چشماندازهای تازهای درباره رفتار مواد مذاب در سیارات سنگین ارائه میکند.
مطالعهٔ سیارات فراخورشیدی سالهاست ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده و دستاوردهای متعددی به همراه داشته است. در این مسیر، نمونههایی شبیه زمین با ویژگیهای قابل مقایسه شناسایی شدهاند، اما کشف اخیر متفاوت است. این بار پژوهشگران با یک ابرزمین روبهرو هستند؛ سیارهای بزرگتر از زمین که سطح آن میزبان پدیدههای کاملاً افراطی و آتشفشانی است که پیشتر در مدلهای نظری کمتر تصور میشد.
این کشف در پژوهشی از محمد فرحات و یوجین چیانگ که در پایگاه arXiv منتشر شده، تشریح شده است. آنها سیارهٔ 55 Cancri Ae را بررسی کردند؛ جرمی آسمانی در فاصلهٔ ۴۰ سال نوری از زمین که به دور یک کوتولهٔ زرد به نام 55 Cancri A میگردد و تنها در ۱۸ ساعت مدار خود را کامل میکند. دمای سطح آن به دلیل نزدیکی تا دو هزار درجه سانتیگراد میرسد.
محاسبات انجامشده نشان میدهد سطح این سیاره با اقیانوسی از گدازه پوشیده شده که در آن امواجی شبیه سونامی شکل میگیرند. ارتفاع این امواج میتواند به چند متر برسد و با سرعت قابل توجهی حرکت کند. جزر و مدهای این جهان نه حاصل قمر، بلکه نتیجهٔ کشش گرانشی مستقیم ستارهٔ میزبان هستند. همین عامل نزدیکی و گرانش شدید، علت پایداری و گستردگی این دریای مذاب محسوب میشود.
چنین یافتهای بار دیگر تنوع شگفتانگیز جهانها در کیهان را برجسته میکند و دیدگاه تازهای درباره شرایط سیارات فراخورشیدی ارائه میدهد. بررسی این نمونههای افراطی به اخترشناسان کمک میکند فرآیندهای فیزیکی ناشناخته را بهتر درک کنند. در عین حال، روند جستوجوی سیارات فراخورشیدی ادامه دارد و آینده نوید کشفیات غیرمنتظره بیشتری را میدهد که میتوانند مرزهای دانش کنونی بشر درباره سیارات را جابهجا کنند و افقهای پژوهشی تازهای بسازند.
